Główny Urząd Statystyczny opublikował raport „Społeczeństwo informacyjne w Polsce. Wyniki badań statystycznych z lat 2010-2014”. Niniejsza publikacja prezentuje wyniki badań statystyki publicznej z lat 2010-2014, dotyczące wybranych aspektów rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Polsce.

Streszczenie

Sektor i produkty ICT ICT

W 2013 r. w sektorze ICT działało 1764 firm zatrudniających 10 osób lub więcej (wzrost o 7,0 % wobec roku poprzedniego), spośród których 88,9 % świadczyło usługi ICT. Blisko trzy czwarte przedsiębiorstw zajmujących się usługami ICT stanowiły firmy oferujące usługi informatyczne. W porównaniu z 2010 r. liczba podmiotów w sektorze ICT systematycznie rosła i w 2013 r. była wyższa o 26,1% (w tym usługowych – o 34,0%). Liczba osób pracujących w sektorze ICT wyniosła 180,4 tys. (więcej 1,7 % w porównaniu z rokiem poprzednim oraz o 11,4% – w stosunku do 2010 r.), z czego ponad trzy czwarte stanowiły osoby pracujące w usługach ICT. Usługi informatyczne stanowiły również ten obszar działalności przedsiębiorstw, w którym było najwięcej pracujących wśród wszystkich zatrudnionych w usługach ICT (63,3 %).

Wartość przychodów netto ze sprzedaży w sektorze ICT zwiększyła się w porównaniu z 2010 r. o 10,1 % i wyniosła w 2013 r. prawie 125 mld zł (nieznaczny spadek odnotowano jedynie w roku 2013 w porównaniu do roku 2012 – 0,8%). Największy wkład w generowanie przychodów sektora ICT mają usługi, a w szczególności telekomunikacja. W 2013 r. firmy zajmujące się produkcją ICT blisko dwie trzecie swoich przychodów uzyskiwały ze sprzedaży na eksport, podczas gdy przedsiębiorstwa oferujące usługi ICT – zaledwie 15,6%. W 2013 r. nieznacznie zmniejszyła się wartość przychodów netto uzyskiwanych z eksportu. W latach 2010-2013 wartość tych przychodów w przedsiębiorstwach zajmujących się produkcją ICT systematycznie malała i w 2013r. zmniejszyła się o 26,5 %, natomiast w usługach ICT wzrosła ponad dwukrotnie. Najwyższy, prawie sześciokrotny wzrost (o 4,7 mld zł) notowały firmy prowadzące sprzedaż hurtową ICT, jednak największe przychody w 2013 r. uzyskano z eksportu usług informatycznych.

W latach 2010-2013 zaobserwować można wzrost (o 502,8 mln zł) nakładów poniesionych na działalność badawczą i rozwojową w sektorze ICT. W każdym badanym roku około 90 % wartości nakładów na działalność B+R przedsiębiorstw sektora ICT ponosiły firmy świadczące usługi ICT.

Przedsiębiorstwa innowacyjne z sektora produkcji ICT w latach 2011-2013 wprowadzały innowacje częściej niż przedsiębiorstwa innowacyjne z sektora produkcji i usług ogółem. W sektorze ICT najczęściej wprowadzano nowe lub istotnie ulepszone produkty. W całym sektorze ICT dominowała sprzedaż produktów nowych tylko dla przedsiębiorstwa. W latach 2010-2013 r. wartość produkcji sprzedanej wyrobów ICT zmniejszała się systematycznie i w roku 2013 spadła o 9,5 mld. W okresie tym regularnie wzrastała wartość eksportu ICT o 0,3 % oraz importu ICT o 5,8 %.

Wykorzystanie ICT w przedsiębiorstwach

W 2014 r. komputery wykorzystywało 94,4 % przedsiębiorstw, w tym prawie wszystkie podmioty duże. Wartość tego wskaźnika w 2013 r. lokowała Polskę na nieco niższym poziomie niż średnia dla Unii Europejskiej. Od 2010 r. odsetek przedsiębiorstw mających dostęp do Internetu przekracza 90 %, przy czym można zauważyć, że prawie wszystkie duże podmioty posiadają taki dostęp. W 2014 r. najwyższy wskaźnik odnotowano w województwie dolnośląskim (95 %), a najniższy – w zachodniopomorskim (89,6 %). Porównując wyniki badania za 2013 r. w krajach Unii Europejskiej, wartość tego wskaźnika w Polsce była nieznacznie niższa od średniej w UE, natomiast dystans dzielący polskie przedsiębiorstwa od podmiotów z czołówki europejskiej wynosił 6 p. proc. W 2014 r. w odniesieniu do roku poprzedniego wzrosła liczba przedsiębiorstw korzystających z połączeń szerokopasmowych (zarówno stałych jak i mobilnych 3G). Największy wzrost dostępności do Internetu poprzez łącze szerokopasmowe odnotowano wśród przedsiębiorstw małych. W większości województw odnotowano w skali roku wzrost tego wskaźnika, a najwyższą wartość osiągnął on w województwach śląskim i mazowieckim. W analizowanym okresie wzrastał odsetek pracowników wykorzystujących komputer, w tym z dostępem do Internetu. Wartość tego wskaźnika jest istotnie zróżnicowana terytorialnie oraz ze względu na rodzaj działalności przedsiębiorstwa. W 2014 r. ponad połowa firm wyposażała swoich pracowników w sprzęt pozwalający na mobilny dostęp do Internetu. W przypadku podmiotów dużych dziewięć na dziesięć zapewniało swoim pracownikom możliwość korzystania urządzeń mobilnych. W 2014 r. specjalistów z dziedziny ICT zatrudniało 10,2 % przedsiębiorstw w Polsce, a największą aktywność w tym zakresie wykazały podmioty duże. W latach 2010-2013 odnotowano wzrost odsetka firm otrzymujących i składających zamówienia za pomocą sieci komputerowych (odpowiednio o 1,7 p. proc. i 7,2 p. proc.). W przypadku automatycznej wymiany danych wewnątrz przedsiębiorstwa w 2014 r. odsetek firm używających systemów ERP i CRM był
niemal identyczny i wynosił odpowiednio 22,0 % i 21,8 %. Nieznacznie zmniejszył się odsetek przedsiębiorstw wykorzystujących Internet w kontaktach z organami administracji publicznej, osiągając w 2013 r. poziom 88 %. Ponad jedna trzecia przedsiębiorstw w 2013 r. poniosła nakłady na zakup sprzętu ICT, przede wszystkim sprzętu informatycznego. W grupie tej dominowały podmioty duże. Najczęściej zakupów dokonywały firmy należące do sekcji działalność finansowa i ubezpieczeniowa oraz wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną i gorącą wodę.

Wykorzystanie ICT w gospodarstwach domowych

W 2014 r. 77,1 % gospodarstw domowych miało w domu przynajmniej jeden komputer. Odsetek ten wzrastał systematycznie w ostatnich latach, przy czym jest on zdecydowanie wyższy w gospodarstwach z dziećmi niż bez nich. W latach 2010-2014 zwiększała się również liczba regularnych użytkowników komputerów. W 2014 r. dostęp do Internetu w domu posiadało trzy czwarte gospodarstw domowych. Odsetek ten był wyższy o 2,9 p. proc. niż w poprzednim roku i wzrastał w całym badanym okresie. Poziom tego odsetka był zróżnicowany w zależności od typu gospodarstwa, stopnia urbanizacji, miejsca zamieszkania oraz regionu. Podobnie jak w przypadku posiadania komputera, zdecydowanie częściej dostęp do Internetu w domu posiadały gospodarstwa domowe z dziećmi. Odsetek ten był również nieco wyższy w dużych miastach oraz na obszarze Polski centralnej. Deklarowane przyczyny braku dostępu do Internetu w domu były zróżnicowane na przestrzeni badanych lat, tym niemniej najczęściej wskazywano na brak potrzeby posiadania dostępu do sieci w domu.

W latach 2010-2014 udział gospodarstw domowych posiadających szerokopasmowy dostęp do
Internetu rósł szybciej niż gospodarstw z dostępem do Internetu ogółem, osiągając w 2014 r. poziom 71,1 %. Podobnie jak w poprzednich przypadkach, czynnikiem sprzyjającym był fakt posiadania dzieci i miejsce zamieszkania. W 2014 r. 63,0 % osób w wieku 16-74 lat regularnie korzystało z Internetu, przy czym i tu obserwuje się zróżnicowanie w zależności od wieku, aktywności zawodowej, poziomu wykształcenia i miejsca zamieszkania. Największy odsetek regularnych użytkowników odnotowano wśród uczniów i studentów (98,6 %), osób pracujących na własny rachunek (85,0 %), a także mieszkańców dużych miast i osób z wyższym wykształceniem. W Polsce centralnej udział regularnych użytkowników
Internetu był większy niż w pozostałych częściach kraju.

Biorąc pod uwagę podział terytorialny kraju, w 2014 r. największy odsetek gospodarstw domowych posiadających w domu komputer oraz Internet, osób korzystających z komputera i Internetu (w tym regularnie) wystąpił w województwie pomorskim.

Uwzględniając cele korzystania z Internetu w Polsce, najbardziej popularne jest używanie poczty
elektronicznej. W 2014 r. udział użytkowników poczty elektronicznej w ogólnej liczbie ludności
w wieku 16-74 lata wyniósł 52,9 %, a wśród osób korzystających z Internetu – 79,5 %.

W 2014 r. ponad 34 % Polaków w wieku 16-74 lata dokonywało zakupów przez Internet. Mężczyźni robili zakupy częściej niż kobiety. Największy odsetek osób zamawiających lub kupujących przez Internet towary lub usługi do użytku prywatnego wystąpił w 2014 r. w województwie mazowieckim.

W 2014 r. odsetek osób korzystających w ciągu ostatnich 12 miesięcy z usług administracji publicznej przez Internet wyniósł 26,9 % i wzrósł w porównaniu z poprzednim rokiem o 4,3 p. proc. Najczęstszą formą korzystania z e-administracji było wyszukiwanie informacji. Największy odsetek osób korzystających z usług administracji publicznej za pomocą Internetu wystąpił w województwie mazowieckim.

W 2014 r. badanie wykorzystania technologii informacyjno-telekomunikacyjnych wzbogacono
o dodatkowe moduły dotyczące korzystania z usług przetwarzania w chmurze (przestrzeni dyskowej) oraz korzystania z zaawansowanych technologii informacyjno-telekomunikacyjnych.

Wyniki pokazały, że blisko 9 % osób w wieku 16-74 lata korzystało z przestrzeni dyskowej w Internecie w ciągu ostatnich 3 miesięcy, a najczęstszym powodem było używanie plików na różnych urządzeniach lub w różnych miejscach. Ponad jedna czwarta zbadanych osób korzystała w 2014 r. z zaawansowanej technologii informacyjno-telekomunikacyjnej jaką jest smartfon, a 14,0 % posiadało w domu odbiornik telewizyjny typu Smart TV umożliwiający połączenie się z Internetem i korzystanie z jego zaawansowanych funkcji.

W 2014 r. badaniem dodatkowo objęto osoby w wieku 12-15 lat, wśród których prawie wszystkie (99,2 %) kiedykolwiek korzystały z komputera dowolnego typu, przy czym regularnych użytkowników było 97,2 %. W tej grupie wieku 98,6 % osób korzystało z Internetu, w tym regularnie – 95,4% (o 32,4 p. proc. więcej niż w grupie osób w wieku 16-74 lata). Wśród osób w wieku 12-15 lat najpopularniejszym celem używania one Internetu było korzystanie z serwisów społecznościowych – 77,2 % młodych osób łączyło się z siecią w tym celu, czyli o 40,4 p. proc. więcej niż wśród osób w wieku 16-74 lata. Spory udział stanowiły również osoby wyszukujące w Internecie informacji mających pomóc w nauce (59,2%).

Społeczeństwo informacyjne w Polsce. Pełne wyniki badań statystycznych z lat 2010-2014: Tutaj

źródło: GUS

Kan